Od kilku miesięcy funkcjonuje w Sieci pierwszy ogólnopolski system archiwalny łączący w sobie cechy podstawowej ewidencji zasobu archiwów, czyli inwentarzy archiwalnych, z pomocą ewidencyjną wyższego rzędu (indeks osobowy, geograficzny, rzeczowy), wraz z możliwością zamieszczania cyfrowych kopii dokumentacji.

Zintegrowany System Informacji Archiwalnej, w skrócie ZoSIA, to kompleksowe rozwiązanie dla wszystkich polskich archiwów i instytucji posiadających zbiory archiwalne, które pozwala opracowywać informacje o zbiorach znajdujących się w archiwach na terenie całego kraju oraz udostępniać je w Internecie. W ten sposób powstanie ogólnodostępny system informacji o polskich zbiorach archiwalnych. Docelowo zawierać ma również skany dokumentów, co umożliwi każdemu korzystanie z archiwaliów zgromadzonych w polskich archiwach u siebie w domu, wyłącznie za pośrednictwem Internetu.

ZoSIA jest pierwszym systemem  informatycznym, tworzonym przez administrację rządową w Polsce, który jest w całości oparty na tzw. „otwartym oprogramowaniu” (Open Source).

Korzystanie z ZoSIA jest zupełnie niezależne od posiadanego systemu operacyjnego, nie wymaga specjalistycznej wiedzy informatycznej, ani doświadczenia archiwalnego. Praca w systemie i wyszukiwanie są możliwe dzięki intuicyjnemu interfaceowi użytkownika. Użytkowanie ZoSIA nie wymaga rozbudowanej infrastruktury informatycznej. Jednym wymogiem jest posiadanie podłączonego do Internetu komputera oraz jednej z popularnych przeglądarek internetowych Firefox lub Internet Explorer. Pozostałą obsługę techniczną realizuje Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Do testowania systemu ZoSIA wyznaczono kilka archiwów państwowych, w tym Oddział Archiwum Państwowego w Radzyniu Podlaskim. W chwili obecnej do ZoSIA przemigrowano całą ewidencję radzyńskiego Archiwum, którą można przeglądać za pomocą strony: www.szukajwarchiwach.pl. Za jej pomocą można dogłębnie zapoznać się z całym zasobem przechowywanym w radzyńskim archiwum, aż do poziomu opisu poszczególnych teczek. Program digitalizacji zasobu, czyli przenoszenie obrazu dokumentów na nośnik cyfrowy, umożliwi wzbogacenie systemu w skany konkretnych dokumentów.

W chwili obecnej program digitalizacyjny realizowany jest w Archiwum Państwowym w Lublinie. Już teraz dzięki ZoSIA dotrzeć można do ponad 80 tys. skanów dokumentów, których papierowe oryginały przechowywane są w magazynach archiwalnych, w tym do wielu dokumentów dotyczących Radzynia Podlaskiego i okolic. Po wejściu na stronę www.szukajwarchiwach.pl wystarczy jedynie w wyszukiwarce wpisać słowo „Radzyń” i zatwierdzić polecenie. Otrzymamy wykaz teczek z archiwaliami dotyczących naszego miasta. Jeśli teraz zaznaczymy opcję: „szukaj tylko w zespołach/jednostkach ze skanami” i zatwierdzimy polecenie, otrzymamy kilkadziesiąt teczek, do których będziemy mogli zajrzeć i poczytać dokumenty w nich zgromadzone w formie cyfrowej.

Z każdym dniem liczba skanów w systemie ZoSIA jest większa. W niedługim czasie do systemu dołączą wszystkie archiwa państwowe istniejące w Polsce. Polecam korzystanie z ich zasobów we własnych domach.