Kominek z płaszczem wodnym przekazuje energię ze spalania do wody, która następnie trafia do instalacji centralnego ogrzewania.

Problem pojawia się wtedy, gdy źródło nadal produkuje ciepło, a instalacja nie jest w stanie go odebrać. Wzrost temperatury wody może wtedy prowadzić do wzrostu ciśnienia i zadziałania zabezpieczeń. Dlatego ochrona przed przegrzaniem nie jest dodatkiem do instalacji, lecz jednym z jej podstawowych elementów.

Dlaczego temperatura wody może gwałtownie wzrosnąć?

Wkłady kominkowe wodne różnią się konstrukcją i mocą, ale zasada pozostaje podobna. Podczas spalania drewna energia trafia do płaszcza wodnego, a następnie do instalacji. Gdy pompy obiegowe przestaną pracować, odbiorniki ciepła są zamknięte albo chwilowo potrzebują mniej energii, temperatura wody może szybko wzrosnąć. Szczególnie istotne jest to przy urządzeniach, w których proces spalania nie kończy się natychmiast po odcięciu dopływu powietrza.

Układ trzeba więc zaprojektować tak, aby nawet w sytuacji awaryjnej nadmiar energii miał gdzie się rozproszyć. Nie wystarczy sama pompa obiegowa. Jej zatrzymanie może być właśnie jednym ze scenariuszy, który trzeba uwzględnić podczas projektowania zabezpieczeń.

Zawór schładzający jako ochrona przed przegrzaniem

Jednym ze stosowanych rozwiązań jest termiczny zawór schładzający. Jego zadaniem jest automatyczne uruchomienie dopływu zimnej wody, gdy temperatura osiągnie określoną wartość. W rozwiązaniach tego typu zawór może otworzyć przepływ wody chłodzącej, która odbiera nadmiar ciepła, a następnie trafia do kanalizacji. Po obniżeniu temperatury zawór zamyka przepływ.

Takie zabezpieczenia stosuje się również przy kotłach na paliwa stałe i kominkach z płaszczem wodnym. Przykładowo zawór DBV-2 oferowany przez Defro Home otwiera dopływ wody chłodzącej przy temperaturze około 97°C. Wartość ta nie oznacza jednak, że każdy układ powinien korzystać dokładnie z tego samego rozwiązania. Rodzaj zabezpieczenia trzeba dopasować do konstrukcji urządzenia i wymagań producenta.

Naczynie wzbiorcze i zawór bezpieczeństwa

Podczas ogrzewania woda zwiększa swoją objętość. W zamkniętej instalacji trzeba więc zapewnić przestrzeń, która pozwoli przejąć tę zmianę bez nadmiernego wzrostu ciśnienia. Do tego służy naczynie wzbiorcze przeponowe, którego pojemność dobiera się między innymi na podstawie całkowitej ilości wody w instalacji oraz parametrów pracy układu.

Drugim ważnym elementem jest zawór bezpieczeństwa. Jeżeli ciśnienie przekroczy ustaloną wartość, zawór powinien zareagować i ograniczyć ryzyko uszkodzenia instalacji. Eksperci z Defro Home zwracają uwagę, że zabezpieczenia trzeba dobierać jako część całego układu, a nie jako przypadkowy zestaw pojedynczych elementów. Liczy się ich właściwe rozmieszczenie, parametry oraz możliwość prawidłowego działania również w sytuacji awarii zasilania.

Co dzieje się podczas zaniku prądu?

Brak zasilania elektrycznego jest jednym z przypadków, które trzeba uwzględnić przy projektowaniu instalacji. Pompa obiegowa może wtedy przestać tłoczyć wodę, a sterownik utracić możliwość regulowania pracy układu. W kominku na drewno proces spalania nadal jednak trwa, dlatego energia cieplna wciąż trafia do płaszcza wodnego.

Właśnie dlatego zabezpieczenie termiczne nie powinno zależeć wyłącznie od pracy pompy czy sterownika. W przypadku zaworów schładzających istotne jest źródło wody chłodzącej. Jeżeli rozwiązanie wymaga stałego dostępu do wody z wodociągu, sposób podłączenia musi zapewniać jej dopływ także podczas zaniku zasilania elektrycznego. To detal, który przy normalnej pracy instalacji może wydawać się mało istotny. W sytuacji awaryjnej staje się decydujący.

Bufor nie zastępuje zabezpieczeń

Zbiornik buforowy może zwiększyć pojemność cieplną instalacji i przejąć część energii wytwarzanej przez kominek. Jest szczególnie przydatny wtedy, gdy chwilowa moc źródła przewyższa zapotrzebowanie budynku. Woda w buforze magazynuje ciepło, które można później wykorzystać do ogrzewania pomieszczeń.

Nie należy jednak traktować bufora jako zamiennika zabezpieczeń. Nawet duży zbiornik nie wyeliminuje ryzyka wynikającego z awarii pompy, błędów sterowania czy niewłaściwego montażu. Jego pojemność, sposób podłączenia, armatura zabezpieczająca i sterowanie powinny wynikać z parametrów całego układu. Przy dobrze zaprojektowanej instalacji poszczególne elementy uzupełniają się, zamiast zastępować nawzajem.

Modernizacja instalacji wymaga ponownej oceny zabezpieczeń

Termomodernizacja, wymiana źródła ciepła czy rozbudowa instalacji mogą zmienić warunki jej pracy. Po ociepleniu ścian i wymianie okien budynek potrzebuje mniej energii, dlatego wcześniejsze zabezpieczenia nie zawsze będą odpowiadać nowym parametrom. Przy modernizacji z uwzględnieniem programu „Czyste Powietrze” warto więc ponownie sprawdzić moc urządzenia, instalację i sposób ochrony przed przegrzaniem.

Dobrze zaprojektowany układ powinien uwzględniać także awarię pompy, brak prądu czy ograniczony odbiór ciepła. Kominek musi mieć możliwość bezpiecznego odprowadzenia nadmiaru energii nawet wtedy, gdy podstawowy sposób jej odbioru przestaje działać. Tu nie ma miejsca na rozwiązania „na oko”.