"Chciałaś poznać Polskę? No i tu się właśnie zaczyna. Mój ojciec jest tutaj co tydzień. Widzisz? Od 300 lat ludzie przychodzą tutaj prosząc o nadzieję" - mówi Prymus do Cleo w filmie "Młode wilki", kiedy razem pochylają się nad posadzką kościoła.

Coś w tym jest... Tu zatrzymał się czas. To miejsce najświętsze z najświętszych, gdzie nieważne są inne rzeczy. To oś świata, gdzie krzyżują się wszystkie siły. Axis mundi...

Pomyślcie... gdzie w naszej okolicy można odnaleźć takie miejsce? Albo weźcie do ręki najnowszą książkę Zbigniewa Smółko, pt.: "AXIS MUNDI - Spotkania z Podlasiem". I nie bójcie się. To nie przewodnik po miejscach kultu naszego regionu, chociaż opisuje ich kilkanaście. 

To raczej barwna podróż przez wieki wraz z mieszkańcami Radzynia, Turowa, Bezwoli, Horostyty, Jabłecznej i innych miejscowości. Z mieszkańcami, których dzisiaj już nie ma, ale wpływają na nasze życie, bo na całym Podlasiu podążamy za nimi do świątyń, które budowali i o które walczyli. Nie znajdziemy tu jednak patosu, nie znajdziemy świętych. O swoich losach piórem Zbyszka opowiedzą nam prości i zwyczajni jak my ludzie, którzy stworzyli jednak niezwykłe rzeczy - swoje axis mundi.

"Spotkania z Podlasiem" czyta się łatwo, a przy tym przyjemnie. Nie ma tu dziwnych zwrotów, encyklopedycznych haseł i zbyt wielu trudnych do zapamiętania dat. To historia naszych ziem w pigułce, okraszana delikatnym smaczkiem, wyrwanym z zapomnienia - ot choćby opowieść o żydowskim chłopcu, który namalował obrazy do kościoła (mowa tu oczywiście o kościele pw. św. Trójcy w Radzyniu Podlaskim i Józefie Buchbinderze - autorze obrazów, które do dziś możemy oglądać). Smaczek - wnukiem Buchbindera był Wojciech Wasiutyński - jeden z najbardziej energicznych endeków w okresie międzywojennym. Dziadek przewracał się zapewne w grobie...

"Axis Mundi" to wydawnictwo poparte wieloma wizytami w opisywanych miejscach, spotkaniami z ludnością, niezliczonymi rozmowami, wertowaniem ksiąg i wieloletnią pracą. Dostajemy dzięki temu do rąk pozycję historyczną, napisaną jednak przystępnym językiem, który nie potrafi zanudzić.

Szczerze polecam i zabieram się odkrywania nowych mi miejsc, zagłębiając się w lekturze "Axis Mundi - Spotkania z Podlasiem".

Bezwola, Czemierniki, Radzyń Podlaski, Przegaliny, Ostrówki, Horodek, Turów, Paszenki, Żeszczynka, Horostyta, Sławatycze, Jabłeczna, Kostomłoty, Pawłów Stary, Leśna Podlaska, Cicibór, Kodeń - to miejcowości i miejsca kultu opisywane w książce. Ich mieszkańców nie powinno zabraknąć na spotkaniu autorskim ze Zbigniewem Smółko, które odbędzie się 26 lutego 2010r. w Radzyńskiej Izbie Regionalnej o godz. 18.oo.

"Niezależnie co myślą na ten temat Kaczyński z Tuskiem to żadne wybory demokratyczne na Południowym Podlasiu nie mają większego sensu. Bo tu po prostu jest monarchia! Królowa mieszka w Kodniu." - cytat ten, zaczerpnięty z książki, jest chyba wystarczającym potwierdzeniem na to, że jest to pozycja nieprzeciętna.