W ubiegłym roku ukazał się ciekawy artykuł dra Tomasza Dziubeckiego – historyka sztuki, adiunkta Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej. Nas, radzynian, powinien on szczególnie zainteresować.

Stanisław Kostka Potocki (1755-1821), syn Eustachego i Marianny z Kątskich, wybitna postać kultury Oświecenia w Polsce, mecenas sztuki i architekt amator, przyznał kiedyś: „od najmłodszych lat moich przyrodzony popęd skłonił mnie do uczenia się architektury, a może to, że mnie bawił widok gmachów, które mój ojciec wznosił w Radzyniu”.

Tomasz Dziubecki zaraz na wstępie tekstu Rezydencja w Radzyniu Podlaskim jako miejsce kształtujące wyobraźnię architektoniczną Stanisława Kostki Potockiego. Przyczynek do źródeł klasycyzmu w Polsce stawia tezę, że znakomitej klasy architektura zaprojektowana przez Jakuba Fontanę nie mogła nie oddziaływać na przyszłego mecenasa sztuki, i na kolejnych stronach przekonująco ją udowadnia.
Autor szczegółowo analizuje rozwiązania architektoniczno-rzeźbiarskie założenia pałacowego, w sposób szczególny pochylając się nad bogato zdobioną rzeźbami Jana Chryzostoma Redlera bramą zachodnią w formie łuku triumfalnego, omawiając kolejno grupy rzeźbiarskie skrzydeł bocznych od strony dziedzińca (jeleń w sieci, koń skaczący przez przeszkodę), klatki schodowej i fasady ogrodowej, by zakończyć na „jednym z najważniejszych elementów symboliki założenia radzyńskiego”, jakim jest oranżeria i jej rzeźby.
Warto przeczytać, by na nowo odkryć, jakiej klasy architekturę odziedziczyliśmy po minionych pokoleniach; przeczytać, by nie myśleć o pałacu jedynie w kategorii balastu i kłopotu.

Tomasz Dziubecki, Rezydencja w Radzyniu Podlaskim jako miejsce kształtujące wyobraźnię architektoniczną Stanisława Kostki Potockiego. Przyczynek do źródeł klasycyzmu w Polsce, „Architecturae et Artibus”, 1/2013, s. 39-49.